Lepra eiland Spinalonga, Kreta

Kreta7 het eiland Spinalonga

In 1991 gingen wij op huwelijksreis naar de plaats Sissi op Kreta. Via een excursie vertrokken wij per boot naar het Lepra-eiland Spinalonga (Kreta). Jaren daarvoor kwam Victor Zorbas als toerist naar Kreta en raakte in de ban van Spinalonga. Vanaf die tijd leidde hij elke zomer duizenden toeristen, onder wie vele Nederlanders, over dit voormalige fort en vertelde over de ontberingen die de lepralijders ooit hebben moeten ondergaan.
Het eiland diende tot 1957 als kolonie voor leprozen. Voor Victor die 16 talen sprak, heeft Spinalonga bovenal een diepere betekenis. Het eiland staat voor onrecht: ‘Leprozen die om wat voor reden dan ook door hun medemens in de steek worden gelaten.’ Geschreven in zijn boek ‘Eiland der Verdoemden.’
Bij aankomst op het eilandje vroeg Zorbas om respect voor de overledenen. Als eerste werd een bezoekje gebracht aan de plek waar de leprozen hun laatste rustplaats vonden. De graven waren verstoken van naam en kruis. Sommige graven staan op instorten. Hij verzocht ons en de andere toeristen vooral niet over de graven heen te lopen. Zijn woorden bleken aan dovemans oren gericht. Een paar vakantiegangers banjerden alsnog over de grafstenen heen. Ik zag aan Victor dat dit hem niet beviel. Terecht.
‘Het respect voor de Kretenzers die zijn bezweken aan de destijds zo gevreesde ziekte in die tijd een straf van God blijkt nihil’ vertelde hij in perfect Nederlands. Een aantal grafstenen is zelfs in het verleden gelicht door Griekse vandalen, waarna er menselijke overblijfselen zijn geroofd. Ooit trokken die graven van een meter bij een meter zijn aandacht als toerist, vertelde hij. De ledematen van de melaatsen waren namelijk zo veelvuldig geamputeerd dat er van sommigen nauwelijks meer over was dan een romp. “Het was één groot menselijk drama. Nu er geen leprozen meer waren was het voor ons toeristen moeilijk te bevatten wat zich hier had afgespeeld. Het eiland lag in de brandende zon voorzien van diverse holen die niet meer bewoond waren. Hier en daar groeiden er wat struiken.
‘Ik ben een Griek en zag op Rhodos het levenslicht als zoon van joodse ouders’ zei hij. Mijn jeugd bracht ik door in Izmir in Turkije. Toen ik op een van mijn vakanties doorbracht op Kreta raakte ik, net als jullie, tijdens een excursie verzeild op Spinalonga. Nadien ging ik op onderzoek uit over dit eiland met zijn tragedie. Ik kwam zoveel te weten dat ik besloot om mijn kennis te bundelen in mijn boek.
Vijfhonderd jaar was Spinalonga een Venetiaanse vesting en viel na tientallen jaren van hevige belegeringen in 1770 in Turkse handen. In 1913, na het vertrek van de Turken, werd officieel het besluit genomen om melaatsen naar dit eiland te verbannen. Spinalonga bleef een leprakolonie tot 1957 toen eindelijk een doeltreffend medicijn werd ontwikkeld. Victor is inmiddels al jaren overleden. In 1991 was hij 63 jaar. Een man die ons een aangrijpend verhaal vertelde over de leprozen van het eiland Spinalonga.

Advertenties