Het drama van de schooltandarts

De meeste kinderen hebben vanaf de jaren 1900 en de jaren daarna trauma’s opgelopen door de schooltandarts. Zelf hadden mijn jongste zus en ik dit niet zo. Wij wisten niet beter dan dat het de gewoonte was om door een schooltandarts je tanden en kiezen te moeten laten controleren. Onze ouders stelde ons regelmatig gerust als het weer zover was.
Wij gingen dus op die bewuste dag naar de schooltandarts en waren niet bang. Een of twee keer per jaar parkeerde het busje van de tandarts bij op ons op het schoolplein en moest onze klas en alle andere schoolkinderen verplicht langs ter controle. De schooltandarts is tegenwoordig een vrijwel verdwenen beroep voor zover ik weet. Lang voor de jaren 60 kwam in 1904 de eerste schooltandarts in Noord-Holland aan op een lagere school. Het was een logisch gevolg van de in de 19e eeuw groeiende overtuiging dat de overheid verantwoordelijk was voor de volksgezondheid en daarom hygiëne onder de bevolking moest stimuleren. Vooral in grote steden kwamen toen veel infectieziekten voor. De schooltandarts en ook de schoolarts boden uitkomst en konden gratis controleren of kinderen nog gezond waren en goede gebitten hadden. Een schoolarts kan ik mij niet herinneren. Mijn ouders hadden voor ons een eigen dokter, dus naar een schoolarts hoefde wij niet.
In kleine groepjes werden wij naar de schooltandarts gestuurd en liepen wij vanuit school over het plein richting de bekende bus. De schooltandarts, die zonder verdoving gaatjes boorde en soms kiezen trok en daarbij vaak ruw en hardhandig te werk ging, vond iedereen maar niets. Ook wij niet. Wist je als kind veel. Je deed wat je werd bevolen als “brave” generatie, althans zo heb ik het toen ervaren. Enkele klasgenoten schreeuwde moord en brand, waardoor mijn jongste zus en ik ons toch niet helemaal prettig voelde door al dat geschreeuw. Hoewel sommige behandelingen geen fijne herinneringen opleverde, motiveerde de angst voor gaatjes boren bij veel kinderen vaak wel om beter hun tanden te poetsen.
Mijn onderwijzeres was meestal niet gediend van de schooltandarts of schoolarts die haar autoriteit aantastte in het klaslokaal en de lessen simpel onderbraken. De suiker kwam in opkomst en doordat er van dit zoete spul gegeten werd en het belang van een sterk en gezond gebit beter bekend was, werd de tandarts af en toe vaker uitgenodigd, ter frustratie van de onderwijzeres die de leerlingen bijna een dagdeel moest missen.
Nu ik dit jaar met pensioen ga, heb ik nog steeds mijn eigen tanden en nog een paar kiezen. Helaas trok toentertijd mijn schooltandarts snel kiezen vooral mijn zogenaamde verstandskiezen. Mijn eigen huidige tandarts beaamde mijn frustratie dat jaren geleden een aantal van dit soort kiezen zijn getrokken door de toenmalige schooltandarts en gaf te kennen dat dit toen letterlijk “de tand des tijds was” om kiezen te trekken in plaats van ze te behouden. Nu weet men als tandarts wel beter. De kiezen houden het gebit op z’n plaats. Zodra er meerdere kiezen zijn getrokken bestaat de mogelijkheid dat na jaren de tanden losser kunnen gaan staan. De tandartsen hebben alweer wat jaren tegenwoordig wél verdovingen zodat de patiënt geen pijn hoeft te lijden. Mijn drama is dat ik vanaf de zestiger jaren al een paar kiezen kwijt ben. Nog steeds ga ik een keer per jaar naar de tandarts zolang het nog kan.

4 gedachtes over “Het drama van de schooltandarts

  1. Op mijn Lagere School gingen we in kleine groepjes naaer de ‘gewone’ tandarts.en ook daar werd soms gehuild of zelfs geschreeuw. Het was dubbel: blij de lessen te mogn onderbreken maar tegelijkrtijd bang voor het plomberen.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s