Gevelstenen

GEVELSTEEN

Hoeveel gevelstenen telt Nederland? Natuurlijk kan ik dit opzoeken. Het gaat mij niet zozeer om de hoeveelheid, maar om de gevelsteen zelf, waarvan de meeste een bepaalde afbeelding hebben. Het stelt altijd iets voor. Ook zijn er gevelstenen met alleen een tekst. Naast oude uithangborden, wegkruizen etc. heeft een gevelsteen mij altijd geboeid. In de tijd dat ze werden gebruikt keek men er meer naar dan nu. Er is informatie te vinden over deze bijzondere gevelstenen. In het land vind je ze nog. Jammer genoeg zijn er door de tijd heen enkele gesneuveld of gered van de ondergang, ontvreemd of voorgoed verdwenen door afbraak van de woning voor nieuwbouw.
Zo schijnt een gevelsteen, voorzien van een beeltenis van Joris met de draak, te maken hebben met het St. Jorisgilde. Waarschijnlijk hoorde de bewoner bij deze gilde. Vaak heeft de achtergevel ook een gevelsteen. Maar liefst 47 gevelstenen zijn, nadat ze door sloop van hun eigen pand zijn verwijderd, verhuisd naar het Amsterdamse Museum, waar ze nu zijn ingemetseld aan de gevel. Ze trekken nu meer aandacht van passanten. Achter elke gevelsteen zit wel een verhaal, zoals die van Jan Teuniszoon Mol, die van beroep schuitenvoerder was en later schipper werd. Hij liet na zijn overlijden in 1680 vier panden na, waaronder een pand met een gevelsteen D’3 Swarte Molle. Zeer waarschijnlijk is dat hij zijn achternaam ‘Mol’ heeft ontleend aan deze gevelsteen. Er zijn diverse gevelstenen te bezichtigen in het museum. De meeste zijn gemaakt van natuursteen en sommige zijn ingekleurd. Ook bestaat er zelfs een Eikenhouten exemplaar in de Noord-Hollandse plaats Hoorn.
Gevelstenen ontstonden in de tweede helft van de 16e eeuw en werden tot het jaar 1800 gebruikt als een soort ‘huisteken.’ Toentertijd bestonden er nog geen huisnummers. Veel gevelstenen hadden betrekking op het beroep dat de bewoner uitoefende, bijvoorbeeld een ‘Kuiper’ die een botervat kon laten afbeelden of iemand die een schrijver was een ‘veer’ op zijn gevelsteen liet plaatsen. Zo kon men meteen zien wat voor beroep de bewoner had. Mensen die nog geen familienaam hadden en niet door hun beroep werden aangeduid, hadden soms een uithangbord. Zo zijn er uithangborden bekend met de namen: Zwaan, De Bock en de hond. Volgens mij ontstond er een probleem als een persoon met een bepaald beroep zou gaan verhuizen. De nieuwe bewoners werden dan opgezadeld met het beroep van de vorige eigenaar. Ten goede of ten kwade.

6 reacties op ‘Gevelstenen

  1. Er zijn inderdaad websites met overzichten en achtergronden van gevelstenen.

    Maar ook ik vind het leuker om vooral in het echt naar gevelstenen te zoeken.

    Nostalgische groet,

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s