Het masker (wajang gedhog)

image2951
‘De traditionele wajangdansers met hun wajang gedhog geven een uitvoering in Djakarta, ter gelegenheid van het huwelijk van jullie neef Boy en zijn aanstaande bruid Soesila, vertelde Lien aan haar dochters die in het woongedeelte van het huis waren. Ik zag vanmorgen tot mijn grote schrik de doos staan met het masker en zijn kebaya erin van mijn broer Wajan. Na een logeerpartij van een paar dagen ging hij weer terug naar Djakarta. Jullie oom, een van de wajangdansers in de familie, was snel vertrokken. Er moest voor de trouwerij voor zijn zoon Boy nog het een en ander worden geregeld op zijn verzoek.
‘Zonder zijn masker kan hij niet meedoen met het traditionele toneelstuk’ antwoordde Merpati, haar oudste dochter. Ze had onbedoeld het telefoongesprek aangehoord tussen haar moeder en oom Wajan. Klopt het mama, dat wij het masker naar hem toe moeten brengen in Djakarta, zei ze weer.’
‘Jazeker. Dat is wel de bedoeling. Mijn broer heeft het aan mij gevraagd. De voorbereidingen voor het huwelijk van zijn zoon Boy zijn al in gang gezet. Er moet nog het een en ander binnen de familie worden geregeld. Morgen is het huwelijk.
‘Wij gaan morgenvroeg toch ook naar het feest? mama’ vroeg Djelita die ruw werd gestoord tijdens haar huiswerk.
‘Natuurlijk Delita, antwoordde haar moeder. Onze kleding ligt hier al klaar, genaaid en al. Er heb er hard aan gewerkt om ze allemaal klaar te krijgen. Ik had speciaal voor mijn broer een witte kebaya genaaid met mooie motieven erop geborduurd. Hij was speciaal naar mij toegekomen om het hemd te passen. Ook gaf het hem de gelegenheid om zijn inmiddels antieke masker te laten herstellen door de meester-schilder hier in Jatinegara. Door de loop der jaren was het masker deels versleten.
‘Het is toch wel een eindje rijden naar Djakarta’ zei Lina, de jongste van de drie zussen.
‘Ik weet het meisje. Maar er is geen tijd te verliezen.’ Jullie oom vertrok gisteren met zijn koffer en vergat het belangrijkste de doos met het gerestaureerde masker en de door mij genaaide kebaya.’
‘Het is een ongelukkige samenloop van omstandigheden. Morgen zouden wij met z’n allen en met mijn verloofde Asmar in zijn stationcar vertrekken naar het bruiloftsfeest in Jakarta’ zei Merpati tegen haar moeder.
‘Ik heb over jullie vervoer nagedacht.’
‘Gaan wij dan met de taxi?’ vroeg Lina. ‘Dat wordt te duur’ meisje. Omdat het kort dag is lijkt de enige oplossing om op de brommer naar jullie oom en tante te gaan. Oom vertelde dat jullie daar konden blijven logeren tot na de bruiloft. De brommer wordt na de bruiloft weer naar ons teruggebracht.’
‘En onze feestkleding dan mama? Hoe moeten wij die meenemen op de brommer. Iemand van ons drieën houdt de doos al vast. Meer kunnen wij niet meenemen, viel Djelita haar moeder in de rede.
‘Morgenochtend vroeg rijdt ik samen met Asmar naar het huis van oom Wajan en tante Kasidjah. Daarna vertrekken wij met de hele familie naar de bruiloft.
‘Eerlijk gezegd vind ik het maar een gedoe’ zei Djelita en klapte geïrriteerd haar lesboek dicht. Ze had deze ochtend met zichzelf afgesproken om nog wat extra lesstof te leren. Haar studie als docente was bijna afgerond.
‘Voordat jullie vertrekken gaan jullie eerst nog wat eten en drinken. Het is nog een behoorlijke trip om te rijden.’
Voor de middag stapten ze gedrieën op de brommer en reden door wat kampongs, wijken richting de grote stad Djakarta. Vanaf hun woonplaats Djatinegara was het nog een aantal kilometers rijden. Zoals gewoonlijk was het druk op de weg. Een mierenhoop van mensen. Taxi’s, bussen en een Riksja die hun bijna de pas afsneed. Bijna niemand hield zich aan de verkeersregels. Djelita, de middelste dochter reed de brommer. Zij was een type die zich niet zo snel druk maakte en was niet voor een gat te vangen. Lina, die naar haar moeder was vernoemd, zat in het midden en hield de doos stevig vast. Er mocht beslist niets mee gebeuren.
Merpati zat enigszins verzonken in gedachten achterop. De brommer was van hun vader geweest. Hij had 2 jaar geleden een ongeluk gehad met zijn klewang, machete, waardoor er een gapende wond was ontstaan op zijn onderbeen dat moeilijk genas. Door complicaties was hij gestorven. Vader was een strenge doch rechtvaardige man. Dat strenge karakter had hij van zijn vader. Zijn vader was militair en door het regime werd hij spartaans opgevoed. Deze mentaliteit had hun vader niet. Wel eiste hij dat zijn dochters naar hem moesten luisteren.
Haar zus Jelita had daar weleens moeite mee. Ze ging het liefste haar eigen gang waar vader weleens moeite mee had. Dan kreeg ze weleens een paar tikken. Lina, moeders naamgenoot had het zachte karakter van haar. Ze waren beiden zorgzaam. Zelf leek ze het meeste op haar vader. Respect vond ze belangrijk. Moeder naaide kleding voor het gezin en verkocht het op de markt. Ze hadden het financieel niet slecht, totdat vader stierf. Toen hadden ze een inkomen minder. Toch waren ze zeker niet arm.
Ondanks vaders brommer sinds 2 jaar afgedekt met een zeil onder hun afdak stond, deed hij het nog prima. Vader was er zuinig op geweest. Het had het gezin een hoop geld gekost. Ooit had moeder de brommer willen verkopen maar wij als dochters hadden ertegen geprotesteerd. ‘Hij kon altijd van pas komen, had ze als oudste tegen haar moeder gezegd. Vandaag was dat het geval.
Nadat ze een tijdje hadden gereden hadden ze dorst gekregen. Djelita stopte bij een stalletje langs de kant van de weg, waar ze wat konden drinken. ‘Wat ben ik moe Merpati. Van ons drieën zit ik vastgeklemd tussen jullie beiden in. Ik kan letterlijk geen kant op en ze zetten de doos neer op de zitting waar ze een deel van de rit had gezeten. Jelita bestelden drie bekers met klappermelk. Wat smaakte dat heerlijk. Even praatten ze met de verkoper die aan hun vroeg waar de reis naar toe ging. ‘Naar een buitenwijk van Djakarta mijnheer’ vertelde Merpati aan de man. Wij moeten een doos wegbrengen naar een oom.’
‘Is dat die doos die zojuist een jongen meeneemt? Pas op!’riep de verkoper alsnog. ‘Houdt de dief!’ schreeuwde Djelita. Ze trok meteen een sprintje en rende achter de knaap aan. De jongen kwam helaas niet ver. In zijn haast botste hij tegen een chauffeur op die aan het laden en lossen was van zijn handelswaar. Hij greep de jongen vast en zag een jonge vrouw aan komen rennen. ‘Hij heeft onze doos gestolen’ mijnheer zei ze luidt tegen de chauffeur. Mijn zussen staan verderop op mij te wachten bij een stalletje. ‘Geef hier die doos?’ zei ze boos tegen de jongen. Hij hield de doos stevig vast waardoor ze deze uit zijn handen trok. De doos viel op de grond en het deksel viel er af. De witte kebaya viel daardoor in het zand en was besmeurd. Toen de jongen zag dat rende hij weg en verdween in het publiek.
Ze pakte de kebaya op en deed deze weer in de doos. Ze bedankte de chauffeur dat hij de jongen in zijn kraag had gevat en liep snel terug naar haar zussen die nog op haar stonden te wachten. Bij aankomst vertelde ze hun haar verhaal. ‘Met het masker is er gelukkig niets gebeurd’ zei Lina toen ze in de doos keek. Maar de kebaya zal op tijd gewassen moeten worden door tante. Het is een geluk dat moeder van dit alles niets afweet.’
Na het drinken van de klappermelk verwisselden ze van plaats. Nu hield Djelita de doos vast en mocht Merpati rijden. Lina hield zich angstvallig vast aan haar zus. Haar armen waren moe van het krampachtig dragen van de doos. Nog een paar kilometer en dan waren ze gearriveerd bij oom en tante.
Ze waren moe en stoffig van het straatvuil toen ze aankwamen bij hun familie. Na de begroetingen friste ze zich op. Tante had het eten al voorbereid.
‘Na het eten vertelde Merpati dat er iets vervelends was gebeurd. ‘Hebben jullie mijn masker dan niet bij je?’ vroeg oom.
“Jawel en hij ziet er weer als vanouds uit oom Wajan. Zoals u weet had onze moeder voor u een mooie kebaya gemaakt. Helaas is deze besmeurd geraakt en zal vandaag dus gewassen moeten worden. Ze vertelde het relaas van de diefstal. De kebaya was zo mooi wit’ vertelde Merpati alsnog.
Bij het openen van de doos was oom verrukt bij het zien van zijn masker die zo mooi was geschilderd. Mijn mooie hemd maakt mijn vrouw wel weer schoon, zodat ik deze met trots kan dragen samen met het masker tijdens de voorstelling. Tante nam het besmeurde hemd uit de doos en waste deze in de wasmachine. Na een gezellige avond gingen ze bijtijds naar bed. Morgen zou hun moeder met Asmar komen samen met hun feestkleding.
De volgende dag ging de familie naar de bruiloft van Boy en Soesila. Samen met de andere dansers gaf oom Wajan een mooie wajangshow weg. Hij zag er prachtig uit met zijn masker en zijn witte kebaya. De bruiloft was een groot succes. Merpati, Djelita en Lina hebben tot heden nooit verteld wat er die dag voor de bruiloft met, de door hun moeder prachtig gemaakte kebaya, was gebeurd.

2 reacties op ‘Het masker (wajang gedhog)

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s