WONDERLIJKE GAPERS

gaper van van der gaagDrogisterij van der Gaag met zijn bekende Gaper.
Als ik als kind samen met mijn ouders naar het centrum van Den Haag wandelden, kwamen wij regelmatig langs Drogist Van der Gaag aan de Groenmarkt. Altijd werd ik aangetrokken door het hoofd van een zogenaamde Gaper. Dat was een beeld van een hoofd van een man, van zuidelijke afkomst die boven de ingang van de drogist hing. De zogenaamde Gaper die ook in de volksmond een Moor werd genoemd had een open mond met een uitgestoken tong. Als ik er te lang naar keek, kreeg ik slaap. Dat was zeker niet de bedoeling. Ik vond het altijd een bijzondere kop. De Gapers zijn echte volkskunst producten die enkel in ons land en in Vlaanderen voorkomen. Hier en daar kom je ze nog tegen. Helaas zijn er door de jaren heen gesneuveld, gestolen of verwijderd van de gevel. Het was het toonbeeld van de drogist.
Eigenlijk moest het een uithangbord voorstellen. Op de tong van de Gaper lag soms een pil. Deze nep pil was een aanduiding voor mensen dat ze hun medicijn moesten innemen, niet omdat er gegaapt moest worden. Vooral in Amsterdam heb je nog gapers. Vanaf de 17e eeuw waren ze al populair.
De zuidelijke of exotische afkomst van de gaper staat symbool voor de herkomst van de ingrediënten van de medicijnen. Er werd met landen in Azië en Afrika veel handelgedreven door West-Europeanen, die daar allerlei tot dan toe onbekende specerijen ontdekten en mee naar huis namen. Daar werden de specerijen gedroogd en verkocht door een drogist. De tulband die de meeste gapers dragen duidt op de Oosterse geneeskunst. Je hebt verschillende types Gapers. Verkleed in uniform van de politie, brandweer of een soldaat. Een vreemde gewaarwording een gaper met een tulband op en verkleed in uniform. Waarvoor die combinatie was is mij een raadsel. Je hebt blanke- en getinte gapers. De laatste heeft vaak goudkleurige oorbellen in zijn oren en een nog donkerder huid. Dit type werd een Moriaan genoemd.
Ik heb ze altijd boeiend gevonden. Sommige zien er ziek uit. Het zijn voor de hand liggende boegbeelden waaraan men kunt zien waar een drogist zich bevindt. Helaas zijn ze bij de huidige drogisten niet te vinden. Bij drogist Van der Gaag nog wel die er ten tijde van mijn prilste jeugd er al was. Voor mij blijven ze een waardevol item en zijn er in ons land nog een aantal bewaard gebleven.

6 gedachtes over “WONDERLIJKE GAPERS

  1. Jammer dat ze niet veel meer te zien zijn, het waren herkenbare punten in elke plaats. Sommigen vond ik vroeger ronduit eng.
    Ook bestonden er (misschien nog) café’s en bedrijven met de naam Het Moriaanshoofd of Moriaenshoofd.misschien zijn het ook drogisterijen geweest.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s