Toen er nog geen wekker bestond

87101-620-417

Eeuwenlang liepen er zogenaamde ‘porders’ langs de deuren. Ze tikten met een stok tegen iemand zijn voordeur. De porder was elke ochtend in beweging om samen met andere collega’s mensen te wekken uit hun slaap. Als er niet meteen werd gereageerd dat riep de porder zoiets als: ‘Ben je al uit bed?’ De meeste bewoners hadden geen bel dus klopten ze heftig met een zogenaamde ‘porstok’ op de deuren of op de bovenramen met een lange ‘hengelstok’. Moest iemand echt uit zijn bed worden gehaald dan had de porder ook sleutels bij zich van enkele klanten, waaronder een zogenaamde ‘loper’. Die paste op elke deur. Deze sleutel hield stand tot medio zestiger jaren. Rond 1800 kende men alleen al in Amsterdam 24 porders en in 1859, 54 mannen die dit beroep uitoefenden. Tijd was een begrip geworden. Rond de 18e eeuw kreeg men pas een besef van minuten en uren van een dag werk voor een dagloon.

De eeuwen daarvoor kende de gewone burger geen tijd zoals wij nu kennen. Men keek naar de stand van de zon of luisterden naar het slaan van de uren van de klokkentorens.

De meeste mensen, behalve de adel, begonnen vaak met werken als het buiten licht was en stopte rond zonsondergang. Alleen bakkers werkten ’s nachts. Vooral arbeiders huurden porders in om zich te laten wekken. Zo’n porder kostte ook niet zo heel veel. Begin 20e eeuw kreeg men elke week 20 cent tot een kwartje per vaste klant, maar soms ook minder. Hoefde je maar een keer gewekt te worden dan kostte dat een dubbeltje. Een porderswijk bestond uit 30 tot wel 100 klanten. Er waren porders bij die naast dit werk soms nog een andere baan hadden.

Of het nu regende, sneeuwde of veel wind stond, de porder moest erop uit. Deden ze dit niet dan waren ze hun klant kwijt. Ondanks er hoofdzakelijk mannen porders waren, kwamen er ook een aantal vrouwen bij die weduwen waren of uit armoede dit werk deden.

Begin 20e eeuw kwam de huidige wekker op de markt die al voor 75 cent te koop was en die men iedere dag jaar in en jaar uit wekte. De porder verdween daardoor voorgoed uit het straatbeeld. Ook de ‘loper’ de sleutel die in elk sleutelgat paste werd verbannen en kreeg men voor zijn huis een eigen sleutel.’

 

 

Bron: Gemeentearchief Amsterdam

6 reacties op ‘Toen er nog geen wekker bestond

    1. Wij kunnen het helaas niet controleren Rob. Liever geen klap op mijn deur met een stok. Ik slaap al zo slecht dan zit ik rechtop in bed.

  1. goeie dag zeg, wat een beroep. Wel leuk dat ik uiteindelijk besef waar de uitdrukking: die moet ik een beetje opporren vandaan lijkt te komen.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s