Onze kerstboom

 

Bij het opruimen van onze kunstkerstboom stuit ik op een aantal dozen op zolder. Ik weet niet meer wat er in zit. Liever kijk ik er niet in. Vaak gooi ik alle spullen die erin zitten weer overhoop. Opgeruimd staat netjes is mijn motto. Ik ben blij met de uitvinding van de kast. Niets in het zicht en alles opgeborgen. In het verleden kwam ik eens bij een kennis die haar huis aan mij liet zien. Op zolder moest ze overal over heen stappen. Wat een bende, dacht ik bij mijzelf. Bij mij zou alles in dozen worden opgeborgen.

Net op het moment dat ik de kerstboom op de bovenste plank wil neerleggen, vallen er een paar boeken om die achterin op de plank staan. Helaas heb ik maar één boekenkast die al vol staat met diverse boeken. Ik zet de boeken weer overeind. Uit een boek steekt een stuk papier. Het blijkt een krantenknipsel te zijn. Ik pak dit uit het boek en vouw het open. Mijn aandacht wordt getrokken naar een koptekst. ‘De geschiedenis van onze kerstboom.’ Wat een toeval denk ik.

Bovenaan staat  vermeldt het jaar 1972. Het knipsel bevat nieuws over het ontstaan van de kerstboom. Nadat mijn kerstboom weer op zijn plaats ligt ga ik zitten aan mijn strijktafel en moet ik denken aan een paar jaar geleden. Ooit heb ik een periode gehad dat ik, de voor mij interessante artikelen uit kranten, her en der bewaarden. Soms in laadjes tussen de geboorte- bruiloft en rouwkaarten. Maar meestal tussen boeken. Blijkbaar was ik niet de enige. Een paar jaar geleden ontmoette ik een oudere dame die een overschot aan boeken had.  Ik was geïnteresseerd in geschiedenisboeken, hobbyboeken en autobiografieën, vertelde ik haar. ‘Kom eens bij mij neuzen?’ vroeg ze aan mij. Ik sta op het punt om de boeken weg te doen. Ik bood die middag aan om het restant aan boeken voor haar weg te brengen naar de plaatselijke kringloopwinkel. Boeken die mijn interesse hadden mocht ik meenemen had ze gezegd. Thuis gekomen vond ik in twee boeken zogenaamde bidprentjes, die ik de eerstvolgende keer, toen ik haar weer zag, aan haar terug gaf. ‘Ik gebruik deze bidprentjes meestal als boekenlegger vertelde ze aan mij. Ik bleek dus niet de enige te zijn die dingen in boeken bewaarde.

Aan mijn strijktafel las ik over het ontstaan van onze kerstboom. In de 18e eeuw, zo begon de eerste regel van de tekst, ging men er van uit, dat de kerstboom een oud-Germaans gebruik was. Een eikenboom stond centraal in de midwinterviering, een viering van de Germanen wegens de kortste dag van het jaar. Dit zou volgens hun omstreeks de 21e december zijn. Met de midwinterviering werd er gevierd dat de winter was begonnen. Van een dennenboom was toen nog geen sprake. Wanneer de eikenboom in de winter oud was, werd deze verbrand om het Germaanse volk van warmte te voorzien. Waarschijnlijk zou met deze boomverbranding de huidige traditionele kerstboomverbranding zijn gebaseerd. In Oost-Europa gebruikte men al in de 15e eeuw de boom bij festiviteiten in de maand december, waarna de boom ook werd verbrand.

Veel bewijs en bronnen uit deze geschiedenis over de kerstboom is er nauwelijks te vinden volgens het artikel. Men ging er van uit dat de kerstboom van oorsprong uit Duitsland kwam en werd geïntroduceerd rond de 19e eeuw. Duitse immigranten zouden de kerstboom ooit mee naar Nederland hebben genomen. De Duitsers kende de boom al in de 15e en 16e eeuw.

De dennenboom oftewel de kerstboom zou gebaseerd zijn op oude gebruiken van onder andere de Egyptenaren, Chinezen en Heidenen. Een naaldboom bleef te allen tijden groen door zijn naalden. Hij werd het symbool voor het eeuwig leven en de vruchtbaarheid. Door deze speciale status werd hij in huizen neergezet als een zogenaamde kerstboom. Ook omdat de boom mooi groen bleef in de wintermaanden. Aan een kale boom in de wintertijd had men niets. Het eeuwige leven en de vruchtbaarheid hadden niets te maken met het kerstfeest. Tijdens de kerstdagen stond de boom wel als symbool voor ‘het licht.’

Oorspronkelijk waren de kerken tegen het gebruik van de kerstboom, omdat de kerk dit als afleidend zag en de aandacht zou wegtrekken van de essentie van kerstmis. De Rooms-Katholieke kerk heeft daarom de kerstboom lange tijd proberen tegen te houden tijdens de kerstmis. Pas rond de 19e eeuw veranderde dit. Vandaag de dag ziet de Katholieke kerk de kerstboom als een vertegenwoordiging van de heilige drie-eenheid, te weten: de Vader, de Zoon en de Heilige Geest. Door de Christelijke zondagsscholen in Nederland kwam de kerstboom ook bij arme gezinnen terecht als traditioneel kerstgebruik. Zelfs in Amerika werd de kerstboom lange tijd geweerd wegens vermeende Heidense oorsprong. De Duitse- en Engelse immigranten zorgden er voor dat de kerstboom als niet-Heidens werd gezien. Na die tijd heeft de kerstboom zijn intrede gedaan in een aantal landen.

De kerstversiering kwam van oorsprong ook uit Duitsland. Pas in 1847 werd de glazen kerstbal ontworpen en deed zijn intrede. De piek met zijn bolling en langwerpige punt, die veel later in de tijd kwam, zou volgens de overlevering moeten wijzen op een gespietste appel die tijdens de midwinterversiering door de Germanen werd gebruikt.

Ook het verbranden van kerstbomen lijkt erg veel op het Germaanse gebruik genaamd de Joelvuren. Hiermee werden Boze geesten verjaagd. Onze kerstboomverbranding lijkt op de traditionele Christelijke Nieuwjaarsvuren. Daarmee werd een nieuwe periode ingeluid en werd het (oude) vorige jaar hiermee afgesloten.

Graag had ik nog meer wilde lezen uit dit artikel. Helaas was het laatste deel van het vergeelde krantenknipsel gescheurd, waardoor de tekst incompleet was. Ongewild was ik alsnog wijzer geworden over het ontstaan van onze kerstboom, al ligt de waarheid soms in het midden.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s